Północnym Chile rządzi pustynia. I robi to w sposób bezkompromisowy. Atakama, rozciągająca się między Andami a Pacyfikiem, jest najsuchszym miejscem na ziemi. Z kolei wśród pustyń – najzimniejszym. Zdawać się zatem by mogło, że z tego połączenia może wyjść kawał jałowego lądu, który skłania jedynie do ucieczki. Tymczasem Atakama jest naprawdę fascynującym miejscem, gdzie surowy klimat i niegościnna aura dodają charakteru kryjącym się tu osobliwościom. 
Gdzie leży Pustynia Atakama
Pustynia Atakama leży w północnym Chile, między Andami a Oceanem Spokojnym, częściowo sięgając terytorium Argentyny, Boliwii i Peru. Atakama ciągnie się południkowo na długości około 1100 kilometrów. W porównaniu z Saharą, Atakama to maluch, ale jak uświadomimy sobie, że zajmuje powierzchnię 1/3 terytorium Polski, to jest to nadal szmat lądu.
Atakama – najbardziej ekstremalne miejsce w Chile
Pustynia kojarzy się z gorącem, a tymczasem na Atakamie często bywa zimno, momentami wręcz lodowato. Niskie temperatury wynikają nie tylko z położenia pustyni na znacznych wysokościach. Zimny prąd opływający Amerykę Południową od zachodu ciągnie za sobą zimne wody i powietrze znad Antarktydy.
Do tego na Atakamie nie brakuje silnych wiatrów. Czasami urywających głowę, a w najlepszym razie przeszywających do szpiku kości. Nawet wtedy, gdy słońce jest w zenicie, a na niebie nie widać jednej chmurki. A na dokładkę – jest tu sucho jak w saunie fińskiej. Są ponoć miejsca, gdzie deszcz nie padał od setek lat…
Czy na Atakamie da się żyć?
Nie brzmi to wszystko jak opis raju, a jednak ten księżycowy ląd od zawsze przyciągał ludzi. Na Atakamie odnaleziono mumie sprzed tysięcy lat, rysunki naskalne i geoglify (choć mniej znane od tych peruwiańskich np. na Półwyspie Paracas). W XIX wieku zaczęły powstawać tu miasteczka górnicze — wiele z nich to dziś miasta-duchy po nieistniejących już kopalniach. Jak widać, życie na Atakamie, choć koszmarnie trudne, od wieków znajdowało tu swoje miejsce. Dziś pustynia przyciąga podróżników i turystów spragnionych krajobrazów oraz wrażeń, których próżno szukać gdziekolwiek indziej.
San Pedro de Atacama – baza wypadowa na pustynię
Malutka oaza San Pedro de Atacama leżąca w cieniu majestatycznego wulkanu Licancabur (5920 m n.p.m.) stała się centralnym punktem pustynnej turystyki. Położona blisko największych atrakcji Atakamy i 100 kilometrów od portu lotniczego w Calamie, zdołała jednak zachować kameralny i niezobowiązujący charakter mieściny w środku niczego.
San Pedro - pustynne miasteczko z wygodnym zapleczem
Latem w San Pedro robi się naprawdę gorąco, a unoszący się wszędzie kurz sprawia, że klimat robi się saharyjski. Wystarczy jednak pojechać paręset metrów wyżej, żeby żar lata zmienił się w rześkie wysokogórskie powietrze. I niech nikogo nie zwiedzie lazur nieba…
A samo miasteczko jest po prostu miłym miejscem zakwaterowania i zaopatrzenia niezbędnego przed wyruszeniem w interior. Mieści się tu także malutkie, aczkolwiek dobrze wyposażone muzeum archeologiczne im. Gustavo de Le Paige. Zgromadzono tu ponad 450 tysięcy artefaktów z czasów prekolumbijskich: ceramiki, tkanin, a nawet mumii pierwszych mieszkańców tej niegościnnej krainy.
Rekordy Atakamy – pustynia absolutnych „naj”
Zacznijmy od tego, że Atakama jest najstarszą pustynią na Ziemi. Co więcej, wyjątkowo odporną na zmiany. Szacuje się, że od 150 milionów lat ten kawałek naszej planety wygląda z grubsza tak samo. Zawdzięcza to specyficznym warunkom geologicznym i atmosferycznym panującym na tym terenie. Dla porównania: Sahara „zaledwie” 10 tysięcy lat była żyzną krainą, gdzie wypasano bydło.
Dolina Księżycowa, najbardziej „nieziemskie” miejsce na ziemi
Należy to rozumieć literalnie – według naukowców z NASA tu właśnie panują warunki, które mogą przypominać Czerwoną Planetę. Prowadzone na Atakamie badania mają pomóc w zorganizowaniu przyszłej ekspedycji na Marsa.
I tak też odbiera się to miejsce. Dolina Księżycowa ze swoimi dziwnymi formacjami skalnymi, wydmami i kraterami, pokryta gdzieniegdzie solą, do złudzenia przypominajacą pierwszy śnieg, wygląda jak nie z tej ziemi.
Mimo że Dolina Księżycowa nie jest położona na dużych wysokościach (2200 m n.p.m.), suche powietrze, piach i palące słońce sprawiają, że nawet niewinny trekking staje się całkiem konkretnym wysiłkiem fizycznym.
Dolina Śmierci – najsuchsze miejsce na Ziemi
4-kilometrowy trekking kanionem, zwanym Dolina Śmierci, zyskał sławę po tym, jak nazwano go najsuchszym miejscem na ziemi. To w tej konkretnie okolicy mają się znajdować miejsca, gdzie kropla deszczu nie spadła od setek lat… Czy to prawda, czy lokalna legenda trudno stwierdzić. Faktem jest, że życia tu nie ma za wiele. Za to nie brakuje dziwnych formacji geomorficznych, naturalnych rzeźb skalnych i wydm, a na końcu doliny czeka imponująca panorama Andów z królującym w tej okolicy majestatycznym wulkanem Lincanabur.
El Tatio, najwyżej położone gejzery na Ziemi
Gejzery El Tatio znajdują się na wysokości 4300 m n.p.m., co sprawia, że w tej kategorii nie mają sobie równych. To także najbardziej rozległe pole geotermalne na południowej półkuli (światowym liderem jest oczywiście Islandia). Łączny obszar El Tatio to 40 km². Jednak do zwiedzania udostępniony jest tylko fragment pól, a lokalni przewodnicy mocno pilnują, gdzie się chodzi. W przeszłości zdarzały się bowiem wypadki śmiertelne. Aktywność gejzerów jest największa bladym świtem, gdy temperatura powietrza nadal jest grubo poniżej 0 st. C.
Codzienny spektakl wyrzutów pary przyciąga sporo widzów. Pomimo pobudki o 4 rano (żeby zdążyć dojechać tu przez góry z San Pedro). W okolicy można też spotkać liczne stadka wikunii, najwyraźniej również stęsknionych cieplejszych powiewów powietrza.
Chile. Atakama na więcej dni
Wokół San Pedro znajduje się cała masa miejsc, które można uznać za znakomity pretekst do całodniowej wycieczki, poczynając od gorących źródeł (Termas de Puritama), rezerwatu flamingów, solnisk i słonych jezior (np. Laguna Cejar), poprzez niezliczone trasy trekkingowe czy rowerowe.
Chuquicamata – największa kopalnia odkrywkowa świata
Można też zmienić klimat i udać się dalej tropem nieco innej egzotyki np. w poszukiwaniu kopalni i miast-duchów poukrywanych na pustyni. Pod Calamą, ok 1 godziny samochodem od San Pedro, znajduje się największa kopalnia odkrywkowa na świecie – Chuquicamata. Wydobywa się tu miedź, którego Chile jest potentatem.
Ciemna strona Atakamy – pustynne wysypisko ubrań
Atakama skrywa jeszcze jedną, niechlubną tym razem, tajemnicę. Na obrzeżach pustyni, niedaleko miejscowości Alto Hospicio zlokalizowane jest gigantyczne, nielegalne wysypisko śmieci, na które rocznie trafiają dziesiątki ton niesprzedanych ubrań. Część z nich jest spalana, część zakopywana, pozostałe leżakują blaknąc w pustynnym słońcu. Trafiają tu ciuchy z całego świata, a proceder trwa od lat. Lokalni aktywiści próbują zwrócić uwagę świata na ten wstydliwy problem, ale na razie bez skutku.
FAQ – Pustynia Atakama
Ile dni potrzeba na zwiedzanie Pustyni Atakama?
Na zwiedzanie najważniejszych atrakcji Pustyni Atakama warto przeznaczyć minimum 3–4 dni. Taki czas pozwala zobaczyć m.in. Dolinę Księżycową, Dolinę Śmierci, gejzery El Tatio oraz okoliczne laguny. Optymalny pobyt to 5–7 dni, zwłaszcza jeśli planujesz trekkingi lub wycieczki w wyższe partie Andów.
Kiedy najlepiej jechać na Atakamę?
Najlepszy czas na podróż na Atakamę to wiosna i jesień (marzec–maj oraz wrzesień–listopad), kiedy temperatury są umiarkowane, a dni słoneczne. Lato bywa bardzo gorące w San Pedro, natomiast zimą noce są mroźne, szczególnie na dużych wysokościach. Pustynia jest jednak całorocznym kierunkiem dla dobrze przygotowanych podróżników.
Czy Atakama jest bezpieczna dla turystów?
Tak, Atakama jest uważana za bezpieczny region turystyczny, zwłaszcza okolice San Pedro de Atacama. Największym zagrożeniem nie są przestępstwa, lecz warunki naturalne: duża wysokość nad poziomem morza, silne słońce, niskie temperatury nocą i skrajna suchość. Część atrakcji znajduje się powyżej 4000 m n.p.m., dlatego Atakama może wymagać aklimatyzacji, szczególnie u osób przyjeżdżających bezpośrednio z nizin. Przy zachowaniu podstawowych zasad bezpieczeństwa i stopniowym zwiększaniu wysokości zwiedzanie pustyni nie sprawia problemów.
